Muziek als achtergrond in de zaak of als afleiding op de werkplaats is niet gratis. Er moeten auteurs- en naburige rechten betaald worden en die worden geïnd door de beheers-vennootschappen Sabam en Simim. Hoewel beide organisaties een groot deel van alle muziekwerken in hun repertoire hebben, is er ook veel muziek te vinden die niet onder hun beschermende vleugels valt. Deze muziek is in de meeste gevallen gewoon gratis, alhoewel soms de expliciete toestemming van de auteur nodig is.

Het grootste deel van deze muziek wordt beschermd in een Amerikaans project dat Creative Commons heet. Het biedt verschillende vrije licenties aan die copyrighthouders de kans bieden hun muziek te beschermen. Het CC label geeft te kennen wat de auteur van een muziekwerk wel en niet toelaat.

ALLE muziekwerken die onder dergelijke licenties vallen, kunnen per definitie géén deel uitmaken van het Sabam repertoire. Een auteur die lid is van Sabam geeft de organisatie volledige controle over zijn auteursrechten en kan dus niet tegelijkertijd een CC licentie uitgeven.

Kan ik mijn rechten aan een derde overdragen als ik lid van SABAM ben? Om lid van SABAM te worden moet de auteur een overeenkomst van aansluiting en afstand van bepaalde van zijn rechten tekenen. Bijgevolg beschikt de auteur niet meer vrij over die rechten, tenzij hij in het contract uitdrukkelijk beperkingen heeft bepaald. (Sabam.be)

Het één en ander wordt duidelijk indien we de tariefsimulator gebruiken van SABAM zelf. Indien we een concertje zouden geven met muziek die geen deel uitmaakt van het repertoire, moet er géén SABAM betaald worden. (Je kan in dat geval zeker zijn dat je controle krijgt, dus is het zaak dat de band zich aan de playlist houdt.)

Als dit opgaat voor concerten, dan ook voor muziek op fuiven of als achtergrond in winkels en werkplaatsen. Maar de tariefsimulator zwijgt in het geval van een fuif in alle talen over een percentage werken in het repertoire. Vermoedelijk gaat men er van uit dat fuiven en radiozenders niet kunnen of willen werken met 100% Common Creative muziek. De vraag is natuurlijk wat er gebeurt als je dit wél doet.

eSKeeP is een firma die de kat de bel durft aan te binden. Ze gaat er vanuit dat SABAM (en SIMIM) alleen rechten kan innen voor werken van aangesloten leden. Die veronderstelling wordt bevestigd in een arrest van 18 januari 2009. Daarin stelt het Hof van Cassatie duidelijk dat :

“de vennootschappen voor het beheer van rechten bevoegd zijn om in rechte op te treden met het oog op de verdediging van de rechten van bij hen aangesloten rechthebbenden voor wiens rekening en op wiens verzoek zij overeenkomstig hun statuten de rechten beheren, maar dat zelfde beheersvennootschappen niettegenstaande enige andersluidend beding niet bevoegd zijn om in rechte vergoeding te vorderen voor bij hen niet aangesloten rechthebbenden”.

Het ziet er dus naar uit dat eSKeeP een oplossing gevonden heeft voor iedereen die muziek als achtergrond wil gebruiken.

Pascal Standaert heeft zijn systeem gebaseerd op het feit dat Sabam en Billijke vergoeding (nl. de auteursrechten-beheersvennootschappen) enkel voor hun eigen leden de auteursrechten kunnen beheren en eventueel geld innen voor toestemming tot publieke mededeling. “Voor muzikanten en componisten die geen lid zijn van hun club kunnen en mogen zij niet opkomen en dus ook geen geld vragen.” klinkt het in mensentaal.

Meer hierover op de blog van Luc Van Braekel.

Er is natuurlijk één bedenking te maken: De meeste, zo niet alle, grote artiesten zijn aangesloten bij een auteursrechtenorganisatie waarmee SABAM exploitatieovereenkomsten heeft afgesloten. Alle muziek van grote labels zoals EMI, Sony, Universal… vallen hieronder. Als je dus wil overschakelen op “gratis” muziek, zal je bereid moeten zijn om de billboard klassiekers en de hele top40 links te laten liggen. Wil je een indruk krijgen van hoe “gratis” Common Creative muziek over het algemeen klinkt, moet je eens gaan luisteren bij Jamendo, StereoGum, The Internet Archive of Dance-industries.

Lees ook : 35 Places To Download Free, Legal MP3s en 10 great creative commons licensed mp3 sites